Ilham Tohti

Buaiteoir Duais Sakharov 2019

Oleg Sentsov, buaiteoir Dhuais Sakharov 2018

© AP Images / Andy WONG

Cosantóir chearta an duine a bhfuil dea-theist air is ea Ilham Tohti, Uigiúrach, atá ina ollamh le heacnamaíocht agus a mbíonn an fód á sheasamh aige ar son chearta mhionlach Uigiúrach na Síne. Le barr ar scór bliain, tá sé ar a bhionda, agus ag obair go bunáiteach, chun idirphlé agus tuiscint a chothú idir na hUigiúraigh agus Sínigh eile. I Meán Fómhair na bliana 2014, i ndiaidh seóthriail a mhair 2 lá, gearradh príosún saoil air de dhroim a ghníomhaíochais. D'ainneoin na héagóra a rinneadh air, is guth ar son na measarthachta agus ar son an athmhuintearais i gcónaí é.

Tá ainm Tohti i mbéal an phobail i ngeall ar a thaighde ar an gcaidreamh idir na hUigiúraigh agus muintir Han agus i ngeall ar é a bheith ina ghuth é ar son dlíthe um neamhspleáchas réigiúnach a chur chun feidhme sa tSín. Bhí sé ina láithreoir freisin ar Uyghur Online, suíomh gréasáin ar a bpléitear saincheisteanna a dhéanann difear do na hUigiúraigh. Tríd an ardán sin, bhíodh an leithcheal a bhítí a dhéanamh ar phobal Uigiúrach na Síne faoi shochar a bhaint as foráis sa tSín á cháineadh go féiltiúil ag Ilham Tohti, agus bhíodh sé ag moladh go mbeadh feasacht níos mó ann ar stádas an phobail Uigiúraigh, agus ar an mbealach a gcaitear leo, i sochaí na Síne. I ngeall ar an méid sin a bheith aige á dhéanamh, d'fhógair stát na Síne gur "scarúnaí" a bhí ann agus gearradh príosún saoil air ar deireadh.

Mar gheall ar a ndearna sé d'obair in ucht an angair, rinneadh Gradam PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write (2014), Gradam Martin Ennals (2016) agus an Liberal International Prize for Freedom (2017) a bhronnadh air, agus ainmníodh é do Dhuais Síochána Nobel 2019.

Le blianta beaga anuas, mar gheall ar a bhféiniúlacht eitneach ar leith agus ar shuaithinseacht a bhfoirceadail creidimh, tá cos ar bolg, nach bhfacthas a leithéid riamh cheana, á dhéanamh ar na hUigiúraigh ag Rialtas na Síne. Ó bhí Aibreán na bliana 2017 ann, tá níos ná milliún Uigiúrach neamhchiontach á gcoinneáil go treallach i líonra campaí géibhinn, mar a gcuirtear iallach orthu droim láimhe a thabhairt lena bhféiniúlacht eitneach agus lena bhfoirceadail chreidimh agus móid dílseachta a thabhairt do Rialtas na Síne.

Gabhann mór-shaincheisteanna idirnáisiúnta agus mórábhair imní maidir le cearta an duine le cás Ilham Tohti: luachanna measartha Ioslamacha a chothú in ucht cos ar bolg a bheith á dhéanamh ag an Stát ar na hUigiúraigh ó thaobh an chreidimh de; iarrachtaí ar idirphlé a chothú idir mionlach Moslamach agus móramh neamh-Mhoslamach; agus easaontas neamhfhoréigneach a bheith á chur faoi chois ag stát forlámhach


Conas a thacaíonn Parlaimint na hEorpa le cearta an duine?

I dteannta Dhuais Sakharov, tacaíonn Parlaimint na hEorpa le cearta an duine trí ghníomhaíocht nithiúil pholaitiúil agus reachtach.

Teagmháil

DG COMM

Parlaimint na hEorpa / European Parliament
Rue Wiertz 60
B-1047 - Brussels
An Bheilg / Belgium
Duais Sakharov 2019