Zapewnienie praw obywatelskich 

Każdy obywatel państwa członkowskiego UE jest automatycznie obywatelem Unii Europejskiej.

illustration human rights 

Obywatelstwo UE wiąże się z określonymi prawami . Prawa te są wymienione w art. 18–25 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej .

Obywatele UE mają prawo:

  • swobodnego przemieszczania się i pobytu  w UE;
  • ochrony przed dyskryminacją ze względu na ich przynależność państwową;
  • głosowania i kandydowania  w wyborach lokalnych i w wyborach do Parlamentu Europejskiego niezależnie od miejsca pobytu w UE oraz
  • otrzymania pomocy ambasady lub konsulatu innego państwa członkowskiego UE, gdy przebywają poza UE, a ich własne państwo członkowskie nie ma ambasady ani konsulatu w danym państwie. W takich przypadkach konsulaty lub ambasady powinny traktować wszystkich obywateli UE dokładnie tak, jak traktowałyby własnych obywateli.

Prawo petycji

Obywatele UE mają także prawo składania petycji  do Parlamentu Europejskiego.

Petycje te muszą dotyczyć spraw, które dotykają obywateli bezpośrednio i które wchodzą w zakres działań Unii Europejskiej. Obywatele mogą składać  petycje indywidualnie lub wspólnie z innymi obywatelami.

Prawo to jest zapisane również w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej  (art. 44) .

W rzeczywistości nie tylko obywatele UE korzystają z tego prawa: każdy, kto mieszka w UE, może zwrócić się z petycją do Parlamentu Europejskiego.

Komisja Petycji  Parlamentu Europejskiego otrzymuje te petycje i rozpatruje je.

Prawo do wniesienia skargi dotyczącej niewłaściwego administrowania

Obywatele UE mają prawo zwracać się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich  o zbadanie przypadków niewłaściwego administrowania w działaniach unijnych instytucji, organów, urzędów lub agencji.

W tym przypadku również nie tylko obywatele UE korzystają z tego prawa: każdy, kto mieszka w UE, może zwrócić się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie sprawy.

Europejska inicjatywa obywatelska

Obywatele UE mogą również uczestniczyć w europejskiej inicjatywie obywatelskiej .

Inicjatywa obywatelska, wprowadzona na mocy Traktatu z Lizbony, przewiduje, że milion obywateli z co najmniej jednej czwartej państw członkowskich UE może zwrócić się do Komisji Europejskiej o przedstawienie wniosku dotyczącego aktów prawnych UE. Komisja sprawdza, czy wniosek dotyczy tematu, nad którym może prowadzić prace.