Παρουσίαση

Κατανοώντας τις αντιπροσωπείες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Οι αντιπροσωπείες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι επίσημες ομάδες βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που διατηρούν και εμβαθύνουν τις σχέσεις του ΕΚ με κοινοβούλια, περιφέρειες και οργανισμούς τρίτων χωρών.

Κατ' αυτόν τον τρόπο, λειτουργούν ως ο πρωταρχικός σύνδεσμος του Κοινοβουλίου με άλλα νομοθετικά όργανα, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.

Σε συνεργασία με τις επιτροπές του και τους βουλευτές του ΕΚ, που στηρίζουν τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα πέραν των συνόρων της ΕΕ, οι αντιπροσωπείες ενισχύουν τις θέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Ασκώντας κοινοβουλευτική διπλωματία μέσω τακτικών συζητήσεων, προωθούν επίσης την ΕΕ εν γένει και ενθαρρύνουν τους εταίρους τους να σεβαστούν τις αξίες και τα συμφέροντα της Ένωσης.

Διακοινοβουλευτικές συνεδριάσεις

Οι αντιπροσωπείες διοργανώνουν διακοινοβουλευτικές συνεδριάσεις όπου έχουν την ευκαιρία να ανταλλάξουν απόψεις για διάφορα θέματα απευθείας με εκλεγμένους αντιπροσώπους από χώρες εκτός ΕΕ.

Οι συνεδριάσεις αυτές διεξάγονται συνήθως μία ή δύο φορές τον χρόνο και διαρκούν λίγες ώρες ή ημέρες.

Λαμβάνουν χώρα σε εναλλασσόμενους τόπους: οι βουλευτές του ΕΚ ταξιδεύουν εκτός ΕΕ για μια συνεδρίαση σε άλλο κοινοβούλιο ενώ υποδέχονται τους προσκεκλημένους τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την επόμενη συνεδρίαση.

Όταν οι βουλευτές του ΕΚ ταξιδεύουν εκτός της ΕΕ για να συμμετάσχουν σε τέτοιες συνεδριάσεις, προσπαθούν επίσης να συναντηθούν με άτομα εκτός του φιλοξενούντος Κοινοβουλίου και να επισκεφθούν έργα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ.

Συζητήσεις στις Βρυξέλλες και το Στρασβούργο

Οι αντιπροσωπείες πραγματοποιούν επίσης συνεδριάσεις στις Βρυξέλλες και στο Στρασβούργο, μόνες ή με άλλες αντιπροσωπείες ή επιτροπές.

Αυτές οι σύντομες συνεδριάσεις επιτρέπουν στις αντιπροσωπείες να προγραμματίζουν τις διακοινοβουλευτικές συναντήσεις τους και να συζητούν την κατάσταση που επικρατεί στις χώρες των εταίρων τους.

Συχνά προσκαλούν εξωτερικούς επισκέπτες να κάνουν παρουσιάσεις και να ανταλλάξουν απόψεις με τους βουλευτές του ΕΚ. Πολλοί ομιλητές εργάζονται για άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ -- συνήθως για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή τη διπλωματική υπηρεσία της ΕΕ -- ή για πρεσβείες ή πανεπιστήμια.

Προσκαλούν επίσης ορισμένες φορές άτομα οι απόψεις των οποίων ενδεχομένως δεν θα μπορούσαν να ακουστούν διαφορετικά: για παράδειγμα, μέλη της πολιτικής αντιπολίτευσης ή της κοινωνίας των πολιτών.

Οι 44 μόνιμες αντιπροσωπείες

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαθέτει επί του παρόντος 44 μόνιμες αντιπροσωπείες.

Ο αριθμός αυτός καθορίστηκε βάσει απόφασης «σχετικά με τον αριθμό των διακοινοβουλευτικών αντιπροσωπειών, των αντιπροσωπειών στις μικτές κοινοβουλευτικές επιτροπές και των αντιπροσωπειών στις επιτροπές κοινοβουλευτικής συνεργασίας και σε πολυμερείς κοινοβουλευτικές συνελεύσεις».

Η απόφαση αυτή, που εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2019, απαριθμούσε τις αντιπροσωπείες που θα λειτουργούσαν κατά την ένατη κοινοβουλευτική περίοδο (2019-2024) και τις κατέταξε σε περιφέρειες.

Η κατανομή των αντιπροσωπειών ενδέχεται να διαφέρει σημαντικά από τη μία κοινοβουλευτική περίοδο έως την άλλη. Για παράδειγμα, μία ενιαία αντιπροσωπεία συνεργάσθηκε με την Αλβανία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, τη Σερβία, το Μαυροβούνιο και το Κοσσυφοπέδιο κατά την έβδομη κοινοβουλευτική περίοδο (2009-2014). Από τα μέσα του 2014 τέσσερις διαφορετικές αντιπροσωπείες καλύπτουν τις χώρες αυτές.

Ανά πάσα στιγμή, το Κοινοβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει την αποστολή επίσημων ομάδων βουλευτών σε τρίτες χώρες για την αντιμετώπιση πολιτικών εξελίξεων ή τη συμμετοχή σε συνέδρια ή άλλες εκδηλώσεις.

Σύνθεση

Όλες οι αντιπροσωπείες έχουν την ίδια δομή: έναν πρόεδρο και δύο αντιπροέδρους, οι οποίοι εκλέγονται από τα μέλη της αντιπροσωπείας.

Όλα τα μέλη της αντιπροσωπείας διορίζονται από τις πολιτικές ομάδες του Κοινοβουλίου, με τη συνολική σύνθεση κάθε αντιπροσωπείας να αντικατοπτρίζει τη γενική πολιτική ισορροπία του Κοινοβουλίου.

Κάθε βουλευτής του ΕΚ είναι μέλος μόνιμης αντιπροσωπείας. Ορισμένοι ανήκουν σε περισσότερες από μία.

Σε κοινοβουλευτικές συνελεύσεις, όπου συνέρχονται πολλά κοινοβούλια, συνήθως συμμετέχουν οι μεγαλύτερες αντιπροσωπείες.

Για παράδειγμα, 78 βουλευτές απαρτίζουν την αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο φόρουμ όπου συμμετέχουν όλα τα κοινοβούλια της ομάδας των χωρών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ), δύο φορές τον χρόνο.

Ωστόσο, δεν συνηθίζεται να υπάρχει μια τόσο μεγάλη αντιπροσωπεία. Η πλειονότητα των αντιπροσωπειών του Κοινοβουλίου αποτελείται από 20 ή λιγότερα μέλη. Οι μικρότερες έχουν μόλις 8 μέλη.

Κανόνες

Οι αντιπροσωπείες οφείλουν να τηρούν αυστηρούς κανόνες που ορίζονται σε διάφορα έγγραφα και αποφάσεις.

Δύο από τα άρθρα του Κανονισμού αφορούν ειδικά τις αντιπροσωπείες. Επιπλέον, πολλοί από τους κανόνες που ισχύουν για τις επιτροπές ισχύουν και για τις αντιπροσωπείες.

Η πιο πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τον αριθμό των αντιπροσωπειών ορίζει επίσης ορισμένες διαδικασίες. Στην απόφαση περιγράφονται λεπτομερώς οι τρόποι με τους οποίους οι επιτροπές και οι αντιπροσωπείες πρέπει να συντονίζονται, μεταξύ άλλων όταν ταξιδεύουν.

Οι πλέον εκτενείς κανόνες για τις αντιπροσωπείες περιέχονται στο επίσημο έγγραφο με τίτλο «Εκτελεστικές διατάξεις που διέπουν τις εργασίες των αντιπροσωπειών και των αποστολών εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Το εν λόγω κείμενο ορίζει τον γενικό στόχο των αντιπροσωπειών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: «τη διατήρηση και ενίσχυση των επαφών με τα εθνικά κοινοβούλια κρατών που συνιστούν κατά παράδοση εταίρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και [...] την προώθηση [...] των αξιών στις οποίες εδράζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση».

Οι διατάξεις περιγράφουν επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι αντιπροσωπείες του Κοινοβουλίου θα πρέπει να τηρούν τις θέσεις και τα πρότυπα του Κοινοβουλίου.

Άλλα άρθρα εξηγούν ποιοι βουλευτές του ΕΚ μπορούν να συμμετάσχουν σε ταξίδια αντιπροσωπείας εκτός της ΕΕ. Για να παραμείνει το κόστος σε χαμηλά επίπεδα, ελέγχεται αυστηρά ο αριθμός των βουλευτών που ταξιδεύουν εκτός της ΕΕ, και για όλα τα ταξίδια απαιτείται προηγούμενη έγκριση.

Σχέσεις με τις επιτροπές

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαθέτει τρεις επιτροπές και δύο υποεπιτροπές που επικεντρώνονται σε δραστηριότητες εκτός της ΕΕ («εξωτερική δράση»). Οι επιτροπές αυτές έχουν προνομιακή σχέση με τις αντιπροσωπείες.

Οι επιτροπές και οι αντιπροσωπείες αλληλοενημερώνονται για τις συνεδριάσεις και τις συζητήσεις τους ενώ προσκαλούν τα μέλη τους αντιστοίχως να συμμετάσχουν στις διαδικασίες και τις εργασίες τους ακόμη και όταν ταξιδεύουν εκτός της ΕΕ.

Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων (AFET) διαδραματίζει τον σημαντικότερο ρόλο για τις αντιπροσωπείες. Συντονίζει και ασκεί πολιτικό έλεγχο στις αντιπροσωπείες. Αυτό ισχύει όχι μόνο για τις μόνιμες αντιπροσωπείες, αλλά και για όλους τους βουλευτές του ΕΚ που ταξιδεύουν για επίσημες δραστηριότητες του Κοινοβουλίου σε χώρες εκτός της ΕΕ.

Η Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου (INTA) έρχεται σε επαφή με τις αντιπροσωπείες όταν τα θέματα με τα οποία ασχολείται σχετίζονται με οικονομικά και εμπορικά ζητήματα. Η αντιπροσωπεία που επικεντρώνεται στη συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης CARIFORUM-EE συνδέεται ιδιαίτερα στενά με την INTA.

Τέλος, η Επιτροπή Ανάπτυξης (DEVE) συντονίζει αντιπροσωπείες που ασχολούνται με θέματα ανάπτυξης. Η αντιπροσωπεία στην ομάδα των κρατών ΑΚΕ είναι μία από τις πολλές που συνεργάζονται με την DEVE.

Πριν από την συνάντηση οποιασδήποτε αντιπροσωπείας με εκλεγμένους αντιπροσώπους χωρών εκτός της ΕΕ, οι επιτροπές προτείνουν πολιτικά θέματα με τα οποία η αντιπροσωπεία θα μπορούσε ή θα πρέπει να ασχοληθεί. Μετά τη συνάντηση, ο πρόεδρος της αντιπροσωπείας ενημερώνει την επιτροπή AFET για τα αποτελέσματα αυτής.

Εστιάζοντας στη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα

Πολλές αντιπροσωπείες συμμετέχουν επίσης στην Ομάδα Στήριξης της Δημοκρατίας και Εκλογικού Συντονισμού (ΟΣΔΕΣ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το εν λόγω όργανο, με επικεφαλής τους προέδρους των επιτροπών AFET και DEVE, επιβλέπει τις προσπάθειες του Κοινοβουλίου για την ενίσχυση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων πέραν της ΕΕ.

Μία από τις βασικές δραστηριότητες της ομάδας είναι η οργάνωση αποστολών παρατήρησης εκλογών.

Δέκα με δώδεκα φορές τον χρόνο, βουλευτές του ΕΚ ταξιδεύουν σε χώρες εκτός ΕΕ για να παρακολουθήσουν τις διαδικασίες ψηφοφορίας. Η εμπειρία τους ως εκλεγμένων εκπροσώπων προσδίδει πολιτική αξιοπιστία στις αξιολογήσεις τους.

Στόχος άλλων δραστηριοτήτων, που επιβλέπει η ΟΣΔΕΣ, είναι να βοηθήσουν κοινοβούλια τρίτων χωρών να αναπτυχθούν και να αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό τους.

«Ομάδες φιλίας» και άλλες ανεπίσημες ομάδες

Οι βουλευτές του ΕΚ, περιστασιακά, συγκροτούν ανεπίσημες ομάδες για να συζητήσουν τις σχέσεις με τρίτες χώρες.

Αυτές οι «ομάδες φιλίας», οι οποίες ορισμένες φορές χρηματοδοτούνται από εκπροσώπους ομάδων συμφερόντων ή ξένες κυβερνήσεις, δεν αποτελούν επίσημους οργανισμούς του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Οι ομάδες αυτές δεν έχουν επίσημο καθεστώς και, ως εκ τούτου, όταν ταξιδεύουν στο εξωτερικό, τα τοπικά γραφεία της ΕΕ δεν τους παρέχουν τη βοήθεια που προσφέρουν στις μόνιμες αντιπροσωπείες. Δεν συντονίζονται με τις επιτροπές και δεν μπορούν να μιλούν εξ ονόματος του Κοινοβουλίου.

Οι βουλευτές που συμμετέχουν σε αυτές τις ομάδες είναι υποχρεωμένοι να είναι απόλυτα σαφείς σχετικά με το καθεστώς τους και να αποφεύγουν να παρεμβαίνουν στο έργο των επίσημων φορέων του Κοινοβουλίου.

Αντιπροσωπείες ΕΚ, παράγοντες με παγκόσμια εμβέλεια. © European Parliament

Παρουσίαση και αρμοδιότητες

Οι αντιπροσωπείες διατηρούν και αναπτύσσουν τις διεθνείς επαφές του Κοινοβουλίου και συμβάλλουν στην ενίσχυση του ρόλου και της προβολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανά τον κόσμο.

Κατά συνέπεια, οι εργασίες των αντιπροσωπειών, αφενός, αποσκοπούν στη διατήρηση και ενίσχυση των επαφών με τα κοινοβούλια κρατών που αποτελούν παραδοσιακούς εταίρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφετέρου δε συμβάλλουν ώστε να προωθούνται στις τρίτες χώρες οι αξίες επί των οποίων εδράζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, και ειδικότερα οι αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και του κράτους δικαίου (άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση).

Οι διεθνείς επαφές του Κοινοβουλίου διέπονται από τις αρχές του δημόσιου διεθνούς δικαίου.

Οι διεθνείς επαφές του Κοινοβουλίου έχουν σκοπό να προωθούν, όποτε είναι δυνατόν και ενδεδειγμένο, την κοινοβουλευτική διάσταση των διεθνών σχέσεων.

(Άρθρο 3 των εκτελεστικών διατάξεων σχετικά με τις δραστηριότητες των αντιπροσωπειών, που εγκρίθηκαν από τη Διάσκεψη των Προέδρων στις 29 Οκτωβρίου 2015)